De uitvoerings- en handhavingsstrategie (U&H-strategie) met een uitvoeringsprogramma zijn verplicht onder de Omgevingswet. Maar hoe zorg je dat die strategie meer is dan een papieren tijger? In dit artikel geef ik gemeenten een praktisch kader om de strategie niet alleen juridisch kloppend te maken, maar ook uitvoerbaar en toetsbaar.
Waarom is een U&H-strategie nodig?
Elke gemeente moet inzicht geven in hoe zij toezicht houdt en handhaaft binnen het fysieke domein. Dat betekent: keuzes maken, prioriteiten stellen en deze goed onderbouwen.
Tegelijkertijd kijken steeds meer partijen mee:
- De Provincie via interbestuurlijk toezicht (IBT)
- De raad via controlerende rol (o.a. Verordening)
- De samenleving via transparantie en participatie
Een U&H-strategie biedt overzicht, richting én een basis voor capaciteit en uitvoering.
De praktijk: valkuilen én kansen
Veel strategieën verzanden in algemene termen of losse opsommingen. Dan mist het draagvlak bij uitvoerders en bestuur. De grootste valkuilen:
- Te abstract: geen vertaling naar werkprocessen
- Geen koppeling met beleidsopgaven (zoals brandveiligheid, constructieve veiligheid, woningbouw of energietransitie)
- Geen relatie met capaciteitsberekening en kwaliteitscriteria Uitvoering en Handhaving (VTH)
De kracht zit in de praktische verbinding tussen beleid, vergunningverlening, toezicht en handhaving.
Drie bouwstenen voor een uitvoerbare strategie
- Maak het concreet:
Benoem prioriteiten per thema (zoals bouwen, constructieve en brandveiligheid) en koppel deze aan risico’s en maatschappelijke impact. - Zorg voor uitvoerbaarheid:
Vertaal keuzes naar werkbare kaders en heldere werkprocessen. Koppel acties aan beschikbare capaciteit en reken deze door. - Toets aan kwaliteitscriteria en IBT:
Laat zien hoe je voldoet aan VTH-Kwaliteitscriteria 3.0 én hoe je plan past binnen de provinciale toezichtkaders.
Voorbeeld: handhaving op recreatiewoningen
Stel je gemeente heeft veel meldingen over permanente bewoning in recreatieparken.
→ Waarom is dit een probleem? Waardoor komt dit? Is dit een prioriteit? Welke risico’s kleven eraan (veiligheid, precedentwerking, rechtsgelijkheid)? Wat willen we bereiken? Welke strategieën kunnen we hierop los laten?
→ Past dit binnen het jaarplan?
→ Heb je de capaciteit om hier actief op te handhaven?
Door dit soort vragen expliciet te beantwoorden in je strategie, ontstaat richting en overzicht.
Samenvatting
Een uitvoerings- en handhavingsstrategie en uitvoeringsprogramma zijn niet alleen verplichte document, maar een kans om regie te voeren. De inhoud bepaalt het gesprek met bestuur, raad én toezichthouders. Maak het praktisch, onderbouwd en uitvoerbaar.
📞 Meer weten of samen sparren over jouw strategie?
Neem contact op – ik help gemeenten met praktische en bestuurbare documenten die voldoen aan wetgeving én realiteit.
