14 januari 2026, Justin van de Grootevheen
Een schutting, tuinmuur of hek geeft privacy en duidelijkheid. Toch gaat het vaak mis bij de vraag: mag dit zonder vergunning? Hieronder lees je stap voor stap hoe de regels werken, waar je op let en hoe je problemen voorkomt.
Wat telt als erfafscheiding?
Een erfafscheiding sluit een erf of perceel af. Denk aan:
- schuttingen van hout of beton
- tuinmuren
- kant-en-klare schermen
Een haag of heg telt niet als erfafscheiding. Je plant dan groen, geen bouwwerk. Ook daarvoor gelden regels van het burenrecht uit boek 5 van het Burgerlijk Wetboek.
Twee sporen: technisch en ruimtelijk
Bij bouwen gelden twee sporen:
- Technische bouwactiviteit: gaat over veiligheid en bouwkwaliteit.
- Omgevingsplanactiviteit: gaat over de plek, maatvoering en uitstraling.
Beide sporen kennen eigen regels. Soms geldt vergunningvrij bouwen voor het ene spoor en niet voor het andere.
Technische regels: hoogte is doorslaggevend
Voor het technische deel geldt:
- Tot en met 2 meter hoog: vergunningvrij.
- Hoger dan 2 meter: bouwmelding nodig. Dan schakelt u een kwaliteitsborger in bij nieuwbouw en doet u een melding bij de gemeente. Bij verbouwing van een bestaande erfafscheiding vraagt u een omgevingsvergunning aan bij de gemeente.
Let op: ook bij vergunningvrij bouwen moet het bouwwerk voldoen aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Dat gaat over veiligheid, stabiliteit en gezondheid .
Ruimtelijke regels: landelijke basis en lokale ruimte
Landelijk geldt:
- Tot en met 1 meter hoog: altijd vergunningvrij voor het ruimtelijke deel. Deze regel gaat voor op lokale regels.
Voor erfafscheidingen tussen 1 en 2 meter kijkt de gemeente mee via het omgevingsplan. Vaak staat daar dat vergunningvrij bouwen mag als:
- het perceel al een hoofdgebouw heeft;
- de erfafscheiding achter de voorgevelrooilijn staat;
- de hoogte niet boven 2 meter uitkomt.
Gemeenten mogen deze regels verruimen in het omgevingsplan. Dat zie je steeds vaker gebeuren. Controle loont dus.
Wanneer geldt geen vergunningvrij bouwen?
Vergunningvrij bouwen vervalt in deze situaties:
- bij een (voorbeschermd) monument;
- in een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht, vooral op voorerf of zichtbaar zijerf;
- bij een bestaand bouwwerk zonder geldige vergunning;
Bij ernstige uitwassen in uiterlijk (welstandsexces) kan de gemeente optreden.
Praktische stappen die echt helpen
Volg dit korte stappenplan:
- Doe de Vergunningcheck via het Omgevingsloket.
- Bekijk het omgevingsplan van jouw gemeente. Let op hoogte, plek en zichtbaarheid.
- Meet vooraf: hoogte en afstand tot de voorgevel maken vaak het verschil. Hoe je moet meten staat in het artikel 2.23 Besluit bouwwerken leefomgeving.
- Overleg met buren. Dat voorkomt gedoe en sluit aan bij het burenrecht.
- Check monumentenstatus van het pand of de omgeving.
Burenrecht: maak afspraken
Staat de erfafscheiding precies op de erfgrens? Dan delen buren eigendom en onderhoud. Het Burgerlijk Wetboek regelt dit. Maak afspraken op papier. Dat scheelt later veel frustratie.
Twijfel? Vraag gericht advies
De regels lijken simpel, maar de praktijk verrast. Vooral bij hoekwoningen, vrijstaande woningen en woningen in het buitengebied zijn de regels complex. Lokale uitzonderingen, aangepaste omgevingsplannen en erfgrenzen zorgen vaak voor misverstanden. Bij twijfel: vraag advies of laat iemand meekijken.
Tip tot slot
Vergunningvrij bouwen geeft ruimte, geen vrijbrief. Check vooraf, bouw netjes en houd rekening met de omgeving. Dat voorkomt handhaving en gedoe achteraf.
📞 Vragen over jouw erfafscheiding of twijfel over de juiste aanpak?
Via het contactformulier op mijn website neem je eenvoudig contact op. Ik help met afweging, besluit en geef duidelijke uitleg.
👉 jvdgjuridischadvies.nl/contact | info@jvdgjuridischadvies.nl | 06-41563507
