7 januari 2026, Justin van de Grootevheen
De eigenaar verfde de bakstenen gevel van zijn pand wit. Het college legde een last onder dwangsom op om de witte verflaag te verwijderen of de gevel anders te verven. Later verkocht de eigenaar het pand en betaalde bijna € 6.000 aan de koper voor herstel van de gevel. Toch liep het beroep door tot aan de Raad van State.
Wat speelde er precies?
Het college vond de witte verf een welstandsexces op basis van de excessenregeling in de welstandsnota. De rechtbank haalde de last over de witgeverfde gevel onderuit, onder meer omdat zij het welstandsadvies te magertjes vond.
In hoger beroep draaide het om drie punten: had de oude eigenaar na verkoop nog belang, mocht hij in beroep welstand aan de orde stellen (art. 6:13 Awb) en is het welstandsadvies inhoudelijk sterk genoeg. De Afdeling vindt dat hij belang hield door de afspraak dat hij de herstelkosten betaalt. In zijn bezwaarschrift trok hij al de last over de witte verf in twijfel, dus de beroepsgrond over het welstandsexces was toegestaan.
Het Gelders Genootschap legde in het welstandsadvies concreet uit welke architectonische kernwaarden verloren gingen: het streekeigen metselwerk en de textuur zijn niet meer zichtbaar en de hiërarchie in de gevel is door de egale witte laag verdwenen. Dat past precies in het criterium van de excessenregeling.
Wat heeft de Raad van State besloten?
- Het hoger beroep van de gemeente is toegewezen.
De eerdere uitspraak van de rechtbank is gedeeltelijk van tafel: alleen het deel over de witte gevel is teruggedraaid, de rest blijft gelden.
De bezwaren tegen het besluit op bezwaar van 19 juli 2021 en het nieuwe besluit van 13 maart 2023 zijn afgewezen.
Wat betekent dat in de praktijk?
- De gemeente mocht de eigenaar een last onder dwangsom opleggen om de witte verf van de gevel te halen (of de gevel anders te laten schilderen).
- In een later besluit heeft de gemeente die last weer ingetrokken, omdat de gevel op tijd was hersteld. Dat besluit blijft gewoon geldig.
Waarom kwam de Raad van State tot dit oordeel?
- De voormalige eigenaar had nog steeds belang bij de zaak, omdat hij had afgesproken mee te betalen aan het herstel van de gevel.
- In zijn bezwaar had hij al aangegeven het niet eens te zijn met de last voor de witte verf. Daardoor mocht hij in beroep ook het welstandsexces aan de orde stellen.
- In het welstandsadvies staat helder uitgelegd welke belangrijke kenmerken van de gevel verdwijnen door de witte verf. Dat past binnen de regels uit de welstandsnota. Daarom is hier sprake van een welstandsexces volgens artikel 12 van de (toen geldende) Woningwet.
Waarom is dit relevant voor jou?
- Voor gemeenten: Deze uitspraak bevestigt dat handhaving op uiterlijkheden mogelijk is, mits goed onderbouwd.
- Voor burgers en bedrijven: Schilderen of aanpassen van een gevel is niet altijd toegestaan. Bij twijfel: controleer het omgevingsplan (welstandsnota), informeer bij de gemeente of vraag juridisch advies.
Zorg daarbij dat:
- De welstandsnota helder is over kleurgebruik en uitstraling
- Het advies verwijst naar concrete aantasting van kenmerken
- Je belanghebbendheid en ontvankelijkheid vooraf scherp beoordeelt
📎 Uitspraak lezen: ECLI:NL:RVS:2025:1454
📞 Vragen over handhaving op uiterlijkheden of welstand? Of wil je weten wat in jouw geval mag? Neem contact op – ik help bij afweging, besluitvorming en communicatie. info@jvdgjuridischadvies.nl of 06 – 41563507.
